portraita

kentriki mpara

Ο χορός για τους Σαρακατσάνους


  του Zήση Κατσαρίκα

Ο χορός και το τραγούδι απο την Αρχαία Ελλάδα αποτελούν μια ομαδική έκφραση τελετουργικής λατρείας. Με την δραστηριότητα αυτή ομάδες ανθρώπων εκφράζουν την λατρεία τους προς τους Θεούς, τους ήρωες της εποχής τους η σε θρύλους του παρελθόντος. Η χορογραφία, ο στίχος και η τελετουργική δραστηριότητα συμπληρώνουν την ετοιμασία των συμμετεχόντων στην μύηση. Υπήρχαν τελετουργίες για την ενηλικίωση, την προετοιμασία για τον γάμο, για τον πόλεμο, όπως και μυητικές ερωτικές  τελετουργίες κλπ. Επίσης είναι ένας τρόπος να εορταστεί μια επέτειος π.χ το τέλος του πολέμου, το τέλος του θερισμού. Είναι η ευκαιρία του κύκλου για ομαδική λατρεία και του ατόμου για παράθεση των καλύτερων ικανοτήτων του.. 

Έτσι η λέξη «ορχείσθαι» που μεταφράζεται «χορεύω» είναι ρυθμικές κινήσεις από τα μέρη ή και ολόκληρου του σώματος.. Επίσης η λέξη «Μουσική» η τέχνη των Μουσών περιλάμβανε τη μουσική, την ποίηση και τον χορό που για τους Έλληνες εκείνης της εποχής ήταν όλα μέρος του ίδιου πράγματος. Για την Ελλάδα η λέξη μουσική σήμαινε σχεδόν αποκλειστικά μουσική, τραγούδι, ποίηση και ρυθμική κίνηση, όπως φαίνεται σε αγγεία της ύστερης Γεωμετρικής περιόδου. Η ρυθμική κίνηση με τη σειρά της συνδέεται με τη χειρονομία. Οι Λαϊκοί χοροί  της αρχαιότητας διατηρήθηκαν σε όλους τους αιώνες της βυζαντινής περιόδου, παρόλο που μετέβαλαν την έντονη κίνηση και τους ελιγμούς του σώματος, σε ομαδική, ήρεμη και σεμνοπρεπή εκδήλωση. Η παρουσία του ιερέα στο χορό στη νεότερη εποχή είναι μια υπόμνηση των παλαιών σχέσεων με τη λατρεία. Από την άλλη πλευρά χοροί συνόδευαν πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα, είτε ως έκφραση χαράς στα επινίκια σημαντικών μαχών ή τιμωρός πράξη σε τελετουργίες κολασμού, ατίμωσης και κοινωνικής αποβολής.
. 
Την περίοδο μετά από την άλωση γεννιούνται και νέα είδη χορών που περιγράφουν ηρωικά κατορθώματα και μεγάλες στιγμές της Ελλάδας, τονίζοντας τους αγώνες των υποδούλων και της αντίστασης. Οι αρχαίοι ρυθμοί επιβίωσαν και ενσωματώθηκαν από τα λαϊκά στρώματα στις εκδηλώσεις τους Οι χοροί αυτής της περιόδου εξακολουθούν να παραμένουν "κύκλιοι" με στοιχεία που παραπέμπουν άμεσα στην σημερινή παραδοσιακή πρακτική. Όσον αφορά στα είδη των χορών κατά τους μέσους χρόνους φαίνεται πως αποτελούν μετουσίωση των χορών που παραδόθηκαν από την αρχαιότητα. Ανάμεσά τους διακρίνεται ο κύκλιος χορός, στους οποίους υπάγεται ο συρτός, τον οποίο χόρευαν μόνον άνδρες ή μόνο γυναίκες, αν και στο Βυζάντιο από τον κανόνα έως την πραγματικότητα του δημόσιου βίου πολλά απαγορεύονταν και πολλά φαίνεται πως συνηθίζονταν, όπως ο χορός από άνδρες και γυναίκες. Ο συρτός των Βυζαντινών για παράδειγμα χηρεύονταν από πολλούς χορευτές, με λαβή από τις παλάμες η με μαντίλια ενδιάμεσα και με τον καιρό εξελίχτηκε σε μεικτό χορό. Αυτή την περίοδο κάνουν κατά βάση εμφάνιση και οι κλέφτικοι χοροί και μην ξεχνούμε πως είναι και η περίοδος κατ ουσία της εμφάνισης των Σαρακατσάνων.