portraita

kentriki mpara

.
Θεόδωρος Γιαννιώτης
.
.Πρώτος Πρόεδρος της Ομοσπονδίας.

του Αλέξανδρου Τυχάλα.

“Ιδρύεται Πανελλήνιος Ομοσπονδία (Ένωσις) των Συλλόγων Σαρακατσαναίων υπό την επωνυμία «Πανελλήνιος Ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων (Π.Ο.Σ.Σ.) με έδρα την Θεσσαλονίκη».

Ο άνθρωπος που ήταν παρών σ’όλες τις διεργασίες και έγινε ο πρώτος πρόεδρος της Ομοσπονδίας, είναι ο κ. Γιαννιώτης Θεόδωρος. Ο άνθρωπος που αφιέρωσε το σημαντικότερο κομμάτι της ζωής του στην μελέτη των Σαρακατσαναίων και την οργάνωση τους. Ασχολήθηκε, όσο λίγοι, στην συγκέντρωση συγγραφικού υλικού και σήμερα διαθέτει μια ανεκτίμητης αξίας βιβλιοθήκη που έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης Ελλήνων και ξένων επιστημόνων. Η επιθυμία του , συνάμα και δέσμευση ακόμη από τα οργανωτικά προσυνέδρια της Π.Ο.Σ.Σ. , αυτό το υλικό να παραδοθεί στην Ομοσπονδία και να αξιοποιηθεί από τα μέλη της, σε μια καλά οργανωμένη βιβλιοθήκη.

Κύριε Γιαννιώτη , που γεννηθήκατε και μεγαλώσατε ;

Γεννήθηκα το 1938 στην Αναβρυτό του νομού Κιλκίς. Λίγους μήνες πριν εγκαταλείψει η οικογένεια μου το νομαδικό τρόπο ζωής. Είμαι το τέταρτο από τα έξι παιδιά της οικογένειας. Την χρονιά που γεννήθηκα είχαμε αγοράσει σπίτι και έτσι ήμουν ο πρώτος από τα αδέρφια μου που γεννήθηκε σε σπίτι, μέχρι τότε ήμασταν σκηνίτες. Το γεγονός ότι ήρθαμε από Μικρά Ασία το 1914 , συνετέλεσε στο να λάβουμε κλήρο γης και έτσι άρχισε η ενασχόληση μας με την γεωργία. Τελείωσα το δημοτικό και στην συνέχεια το 8τάξιο γυμνάσιο. Η αγάπη μου για τα γράμματα και κυρίως τις θετικές επιστήμες ήταν μεγάλη αλλά τα οικονομικά προβλήματα την εποχή εκείνη δεν μου επέτρεψαν να σπουδάσω σε σχολή που επιθυμούσα, ωστόσο τελειώνοντας τις στρατιωτικές μου υποχρεώσεις ήρθα στην Θεσσαλονίκη και φοίτησα στην σχολή εργοδηγών Μεταλλειολόγων του Ευκλείδη ενώ παράλληλα εργαζόμουν σε διάφορες δουλειές, κυρίως σε μεταλλεία.

Ποια ήταν η επαγγελματική σας δραστηριότητα;

Το 1965 ύστερα από εξετάσεις προσλήφθηκα από τους πρώτους στην τότε Esso Papas , τοποθετήθηκα άμεσα ως χειριστής στην παραγωγή και σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφερα να προαχθώ σε εργοδηγό παραγωγής. Παρέμεινα στην θέση αυτή μέχρι και την συνταξιοδότηση μου το 1997.

Η οικογενειακή σας κατάσταση;

Παντρεύτηκα το 1967 την Ευγενία Χρονοπούλου το γένος Σπυρονάσιου. Σε αυτό το σημείο έχω την ηθική υποχρέωση να αναφερθώ στην σύζυγό μου, που αποτέλεσε το στήριγμα μου, όλα τα χρόνια της δραστηριότητας μου στα κοινά. Δυστυχώς πριν από 1,5 χρόνο πέθανε. Αποκτήσαμε 2 παιδιά, την Μαρία και την Κατερίνα.

Τι σας οδήγησε να ασχοληθείτε με τα κοινά των Σαρακατσαναίων;

Ξέρετε , οι Σαρακατσαναίοι όντας περήφανος λαός, δεν μπορούμε να δεχτούμε την υποτίμηση . Οι πρόγονοι μας πολέμησαν τον πανίσχυρο Τούρκο κατακτητή και πρωταγωνίστησαν στην απελευθέρωση της πατρίδας μας. Σε καμία περίπτωση δεν μπορούσα να δεχτώ την περιγελαστική διάθεση ορισμένων έναντι των Σαρακατσαναίων και την προσπάθεια ισοπέδωσης της ιστορίας μας . Ήμουν πολύ περήφανος για την καταγωγή μου και ήθελα με την ενασχόληση μου να τονώσω την αυτοπεποίθηση και των υπολοίπων. Φυσικά να διασώσουμε και να διαδώσουμε την παράδοση μας στους νεώτερους , καθώς ο κίνδυνος να χαθούν στοιχεία της ήταν ορατός ιδιαίτερα μετά την εγκατάλειψη της νομαδικής ζωής, μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του ΄50.

Αναμφίβολα το όνομα σας έχει συνδεθεί και ταυτιστεί με την ίδρυση και την οργάνωση της Ομοσπονδίας. Πότε και πως δημιουργήθηκε η ιδέα ίδρυσης;

Η σκέψη υπήρχε πάντοτε , επίσημα όμως εκφράστηκε το 1973 από τον σύλλογο των φοιτητών Θεσσαλονίκης “Ο Λεπενιώτης”. Την πρόταση αποδέχθηκαν ομόφωνα οι υπάρχοντες σύλλογοι και άρχισαν οι διεργασίες για την δημιουργία της Ομοσπονδίας. Το 1978 συναντηθήκαμε στα γραφεία του συλλόγου Θεσσαλονίκης “Η Ένωσις” και πάλι με πρωτοβουλία των φοιτητών. Στην συνάντηση αυτή ορίστηκε προσωρινή διοικούσα επιτροπή και εξουσιοδοτήθηκε να καταρτίσει σχέδιο καταστατικού λειτουργίας και να συντονίσει τις περαιτέρω ενέργειες. Δηλαδή να συνταχθεί το σχέδιο, να σταλεί στους συλλόγους και να σημειωθούν τυχόν παρατηρήσεις. Εφόσον ολοκληρωθεί η παραπάνω διαδικασία να συγκεντρωθούμε ξανά και προχωρήσουμε στην τελική μορφή του καταστατικού. Μετά από δύο συνεχείς συσκέψεις το 1980 και το 1981 οριστικοποιήθηκε το καταστατικό και τον Οκτώβριο του 1981 κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης όπου κι εγκρίθηκε.

Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε;

Σίγουρα είχαμε να αντιμετωπίσουμε διάφορα θέματα , αλλά είχαμε την διάθεση και την αποφασιστικότητα να προχωρήσουμε και το πράξαμε. Πάντα με σεβασμό και αξιοπρέπεια, όπως ταιριάζει στους Σαρακατσαναίους. Σε ένα τέτοιο εγχείρημα δεν είναι δυνατόν να μην υπάρξουν διαφορετικές απόψεις αλλά η ποιότητα και το ήθος όλων έφερε το τελικό αποτέλεσμα μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες. Τα κύρια ζητήματα που είχαμε να διευθετήσουμε ήταν η έδρα της Ομοσπονδίας , η λειτουργία της καθώς ο τόπος και ο χρόνος της μεγάλης αντάμωσης. Η πλειοψηφία αποφάσισε ως έδρα της νεοσυσταθείσης Ομοσπονδίας την Θεσσαλονίκη. Υποψήφιες ήταν η Λάρισα , η Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Κατόπιν ψηφοφορίας έδρα ορίστηκε η Θεσσαλονίκη. Τόπος της μεγάλης Αντάμωσης ορίστηκε το Περτούλι Τρικάλων. Να σημειωθεί ότι πριν την ίδρυση της Ομοσπονδίας οργανώθηκαν τα 2 πρώτα ανταμώματα, υπό την οργάνωση των συλλόγων της Θεσσαλίας.

Τι απαντάτε εσείς στο ερώτημα της προέλευσης της ονομασίας των Σαρακατσαναίων;

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που μας απασχολεί όλους εδώ και πολλές δεκαετίες είναι αναμφισβήτητα το θέμα της ονομασίας των Σαρακατσαναίων. Με το ερώτημα αυτό ασχολήθηκαν πολλοί επιστήμονες, ερευνητές και Λαογράφοι αναγνωρισμένου κύρους. Όλοι εκφράζουν απόψεις χωρίς ωστόσο να δώσουν μια οριστική απάντηση που να τεκμηριώνεται επιστημονικά και ιστορικά. Απ’όλες τις εκδοχές, αυτή που θέλει να προέρχεται το όνομα από το «καρά κατσάκ» δείχνει να ευσταθεί περισσότερο αλλά και αυτή δεν αποδεικνύεται επιστημονικά. Βασίζεται σε εικασίες. Όλες οι προσπάθειες που έχουν γίνει μέχρι τώρα είναι φιλότιμες, όμως οριστική λύση δεν δίνουν στο πρόβλημα.

Διατελέσατε 6 χρόνια πρόεδρος από το 1982 έως το 1988. Τι αποκομίσατε όλα αυτά τα χρόνια και για ποιο λόγο αποχωρίσατε από την ενεργό δράση σε μια ηλικία που σίγουρα είχατε ακόμη να δώσετε πολλά;

Η ενασχόληση μου με τα κοινά των Σαρακατσάνων διαρκεί κάποιες δεκαετίες , δεν ήταν μόνο για τα 6 χρόνια της προεδρίας μου. Σε αυτά τα 6 χρόνια όμως έφερα την ευθύνη όλων αυτών των ανθρώπων που με εμπιστεύθηκαν να οργανώσω και να δημιουργήσω ένα φορέα με σκοπό την διάσωση και τελικά την διάδοση της παράδοσης μας. Να δώσουμε απαντήσεις σε σοβαρά ζητήματα που απασχολούν τους Σαρακατσαναίους. Η δραστηριότητα μου αυτή , σίγουρα είναι ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια της ζωής μου , πλούσιο σε συναισθήματα και εμπειρίες, με πολύ αγώνα και κόπο ώστε να ανταποκριθώ στις απαιτήσεις. Κάποια στιγμή όμως φτάνει το πλήρωμα του χρόνου ,όπου χρειάζεται να δώσεις την ευκαιρία και σε άλλους να αναλάβουν και να συνεχίσουν την προσπάθεια.

Ύστερα από τόσα χρόνια ενασχόλησης με τα κοινά των Σαρακατσαναίων, ποιες πρωτοβουλίες πιστεύετε ότι χρειάζεται να αναληφθούν από τους συλλόγους σήμερα και ποια χαρακτηριστικά πρέπει να έχουν;

Έχοντας ζήσει από κοντά την λειτουργία των συλλόγων , εντοπίζω ως κύριο πρόβλημα το οικονομικό. Με δεδομένη την οικονομική κρίση που βιώνουμε το πρόβλημα διογκώνεται. Χρειάζεται να αναληφθούν πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Ο μόνος τρόπος είναι οι διοικήσεις των συλλόγων να στραφούν στα μέλη τους , να τους προσεγγίσουν , να έρθουν σε επαφή , να τους ακούσουν και να τους προσκαλέσουν σε κάθε δραστηριότητα. Να αναλάβουν νέοι άνθρωποι συνεπικουρούμενοι από τους παλιότερους και να δώσουν μεγαλύτερη δυναμική στους συλλόγους. Οι σύλλογοι πρέπει να γίνουν περισσότερο ανθρωποκεντρικοί. Πάντα πίστευα ότι η επικοινωνία και η τακτική επαφή των διοικήσεων με τα μέλη, και όχι μόνο σε περιόδους συνελεύσεων και αρχαιρεσιών , είναι ο μόνος δρόμος για την ανάπτυξη των συλλόγων. Φυσικά τον μεγαλύτερο ρόλο θα παίξουν τα πρόσωπα των οποίων η ικανότητα θα καθορίσει την πορεία και την εξέλιξη τους.